پروفسور هافستد و فرهنگ ایرانی

Gerard_Hendrik_Hofstede-1

پروفسور هافستد یکی از برجسته ترین نظریه پردازان در زمینه فرهنگ کشورها و فرهنگ سازمانی است.ایشان در وبسایت رسمی خود نتیجه پژوهش های سی ساله خود در این زمینه را منتشر می کنند.به نظرم رسید که مناسب است که نتیجه پژوهش ایشان درباره فرهنگ ما را از این وبسایت مطالعه کنیم البته می توانید برای مطالعه بیشتر و یا بررسی نتایج سایر کشورها به وبسایت رسمی ایشان مراجعه کنید:

 http://geert-hofstede.com/iran.html

فاصله قدرت (Power distance)

این بعد با این واقعیت سر و کار دارد که افراد در جوامع برابر نیستند. این بعد نشان می­دهد که نگرش فرهنگ در برابر این نابرابریها چگونه است. فاصله قدرت این­طور تعریف می­شود که به چه میزان اعضای فرودست در سازمانها در یک کشور، توزیع نابرابر قدرت را انتظار دارند و می­پذیرند.

امتیاز ایران در این بعد 58 است که بدین معنی است که مردم سلسله مراتب را که در آن هر کس جای مشخصی دارد را می­پذیرند. سلسله مراتب در یک سازمان منعکس کننده نابرابری ذاتی است.در چنین فرهنگی ،تمرکز در مدیریت، عمومیت دارد و فرودستان انتظار دارند که به آنها آنچه را که باید انجام دهند گفته شود و رئیس ایده­آل کسی است که مستبد ولی خیرخواه باشد.

فرد گرایی (Individualism)

موضوع اصلی که این بعد به آن اشاره می­کند میزان وابستگی است که در بین اعضای جامعه وجود دارد که آیا تصویر شخصی افراد بصورت «من» یا بصورت «ما» بیان و تعریف می­گردد. در جوامع فردگرا مردم متوجه خودشان و فامیل مستقیم خود هستند. در جوامع جمع­گرا مردم به گروههایی تعلق دارند که در ازای اظهار وفاداری به آنها از افراد حمایت و مراقبت می­کند.

 ایران (با امتیاز 41) یک جامعه جمع­گرا در نظر گرفته می­شود. پیداست که افراد با یک تعهد بلندمدت در عضویت گروه هستند، مثل خانواده، یا روابط گسترده­تر. در یک جامعه جمع­گرا وفاداری از هر چیزی مهم­تر است و بر سایر قواعد و قوانین اجتماعی مستولی است. جامعه روابط قوی را ترویج می­کند که هر کسی در برابر اعضای گروهش مسئولیت پذیر باشد. در جوامع جمع­گرا سرپیچی منجر به خجالت و از دست رفتن وجهه و آبرو می­شود.روابط کارمند و کارفرما بصورت اخلاقی در نظر گرفته می­شود (همانند رابطه فامیلی). در تصمیم­گیری درباره بکارگیری یا ارتقاء (کارمند)، کارکنان در یک گروه را مورد توجه قرار می­دهند. مدیریت، مدیریت کردن گروههاست.

مرد خویی/ زن­خویی (Masculinity/ Femininity)

یک امتیاز بالا در این بعد (مرد خویی) نشان می­دهد که جامعه با رقابت و موفقیت پیش می­رود که موفقیت با “برنده یا بهترین بودن” در هر زمینه­ای تعریف می­گردد. یک سیستم ارزشی که در مدرسه آغاز می­گردد و در رفتار سازمانی و سازمانها ادامه می­یابد. یک امتیاز پایین در این بعد (زن­خویی) نشان می­دهد که ارزشهای مسلط و غالب در جامعه، مراقبت از دیگران و کیفیت زندگی می­باشد. یک جامعه زن­خو جایی است که در آن “کیفیت زندگی” نشانه موفقیت است و برجسته شدن در بین افراد تحسین برانگیز نمی­باشد.

امتیاز ایران در این بعد 43 است که بطور نسبی جامعه­ای زن­خو است. در جوامع زن­خو تمرکز بر روی «کارکردن برای زندگی» است، مدیران به دنبال توافق جمعی هستند، افراد برای مساوات، همبستگی و کیفیت زندگی کاریشان ارزش قائل هستند. تعارض­ها بوسیله مذاکره و سازش رفع می­شوند. مشوق­هایی مانند وقت آزاد و انعطاف در کار مورد علاقه است. تمرکز بر رفاه و خوشی است. مقام و مرتبه شخصی نشان داده نمی­شود.

پرهیز از ابهام (uncertainty avoidance)

بعد پرهیز از ابهام با شیوه­ای که جامعه با آینده نامعلوم برخورد می­کند، سر و کار دارد: آیا ما تلاش می­کنیم که آینده را کنترل کنیم یا فقط هر چه پیش آید، خوش آید؟ ابهام در مواجهه با این موضوع نگرانی و دلواپسی ایجاد می­کند و فرهنگ­های مختلف آموخته­اند که با این دلواپسی به شیوه­های گوناگونی مواجه شوند.

میزانی که اعضای یک فرهنگ در مواجهه با ابهام و موقعیت­های ناشناخته احساس تهدید می­کنند و باورها و روشهایی برای پرهیز از آنها خلق کرده­اند، در امتیاز پرهیز از ابهام (UAI) منعکس می­گردد.

امتیاز ایران در این بعد 59 است که بدین ترتیب ترجیح بالایی برای پرهیز از ابهام دارد. جوامعی که امتیاز بالایی در این بعد دارند، مجموعه سنت­ها و قوانین محکمی برای باورها و رفتارهای خود دارند و در برابر ایده­ها و رفتارهای غیرمعمول ناشکیبا هستند. در این فرهنگ­ها یک نیاز احساسی و عاطفی در قبال قوانین و قواعد وجود دارد (حتی اگر به نظر برسد که قاعده­ها کار نمی­کنند). مردم یک اجبار درونی دارند برای این که مشغول باشند و سخت کار کنند. دقت و وقت شناسی یک هنجار است، و در برابر نوآوری و ابداع مقاومت می­شود. در انگیزش شخصی، امنیت مسأله مهمی تلقی می­شود.

17 دیدگاه در “پروفسور هافستد و فرهنگ ایرانی

  1. یک سوالی که خیلی ذهن من را درگیر کرده است:
    این متغیرها چه نسبتی با سازمان دارند؟ آیا اصولا فرمولی کشف شده که اینها را با سازمان مرتبط کند؟
    البته انتخاب این متغیرها برای شناخت یک جامعه به نظر من بسیار جالب آمد و خیلی از کیفیتهای جوامع را بصورت عددی و به نظر من دقیق و واقعی نشان میدهد، اما برای آنالیز رفتار سازمانی من هنوز به نتیجه ای نرسیدم.
    در اینجا از کلیه خوانندگان محترم درخواست دارم، کلا مطالعات و نظراتشان راجع به این متغیرها را برای حقیرتبیین کنند.

    • پروفسور هافستد تعریفش از فرهنگ این است:
      فرهنگ ، برنامه ریزی جمعی ذهن است.
      (collective programming of mind)

      این برنامه در جامعه به طور آشکار یا بطور ضمنی ، نگرشها و رفتارهای افراد را سو و جهت می دهد.
      سوال شما کاملا درست و به جاست و البته پاسخ را هم خودتان به طور ضمنی داده اید.
      فرهنگ کشور بر فرهنگ سازمانها نیز سایه می افکند و تا اندازه زیادی بر آن مستولی و چیره می شود نا جایی که اساسا برخی به وجود یک فرهنگ سازمانی مستقل تردید دارند و حتی پیشنهاد می کنند که برای سازمان ها به جای واژه فرهنگ از واژه و مفهوم رویه سازمانی صحبت کنیم.

  2. چيزي ندارم كه اضافه كنم، مطلب بسيار بسيار عالي انتخاب شده و عالي تر از آن ترجمه شده بود. به اينكه من هم مثل شما ايراني هستم، افتخار ميكنم.
    سربلند باشيد

  3. ارادتمند جناب شیرزاد
    صرفا جهت اطلاع برخی دوستان که قدری این اعداد عجیب به نظرشون می آد، بابد گفت که این آمار سال 2003 هست و با وضع فعلی کمی فرق داره

    • محمد مهدی عزیز
      آیا بعد از اون تاریخی که گفتید، پژوهش تازه ای انجام شده است؟
      اگر منبعی می شناسید، لطفا معرفی کنید.
      اگر چه به نظر من 8 سال برای این که فرهنگ یک کشور تغییر کند، زمان بسیار کوتاهی است!
      ارادتمند شما
      شیرزاد

  4. با سلام و خسته نباشید
    میخواستم بدونم شناخت این ابعاد چه کمکی به بازاریابی میکند؟
    متشکرم

  5. علی دژواخ کارشناس ارشد مدیریت صنعتی مالی از شوبکلای بابل در گفت:

    به نظرمن رفتار فرار مالیاتی با مدل هافستد در ایران جواب می دهد و ما را به نتایج مثبت هدایت میکند. با تشکر عالی بود. سمنان

  6. باسلام
    من دنبال کتابی از پرفسور هافستدم اما نمیتونم کتابی که بطور کامل مدل هافستد رو تشریح کرده باشه پیدا کنم یعنی ترجمه کتاب ایشون رو. این مطالب رو چطور باید به دست بیارم؟

    • سلام
      کتاب ابعاد بین المللی رفتار سازمانی ترجمه علی یاور فصیحی
      انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی
      بخش های خوبی درباره این موضوع دارد
      هم چنین دو مقاله از خود هافستد برای شما ایمیل کرده ام که بسیار عالی است به نظرم
      هیچ نوشته ای مثل قلم خود هافستد نمیشه حتمن بخونید
      موفق باشید
      سپاس
      منصور شیرزاد

  7. عالی بود لطفا دو مقاله از خود هافستد برای شما ایمیل شده است رابرای من ایمیل کنید باتشکر

  8. سلام. میبخشین من به دنبال کتابی از هافستد هستم که در ان فرهنگ چین را مطالعه کردند. ممنون میشم از شما که اسم ان کتاب و نحوهٔ تهیه اش را به من بگید. منتظر پاسخ شما هستم. با تشکر

  9. باسلام
    احتراما”اینجانب دنشجوی ارشد حسابداری هستم ودیدگاه هافستد را بریکسری از ارزش های حسابداری
    بابت موضوع پایان نامه انجام می دهم اگر پرسشنامه ایی از تحقیقات خود دراین زمینه دارید ممنون می شوم برایم ایمیل فرمایید من هم نتیجه تحقیقاتم را برایتان ارسال می نمایم.
    ممنون

  10. بسیار عالی – خواهشمندم در صوورت امکان دو مقاله ی مذکور را برای بنده نیز ایمیل فرمایید.
    سپاس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *