سو گیری گذشته نگر(Hindsight bias)

know-it-all-300x223 (1)خود را در وضعیت­ های زیر تصور کنید:

شما سوار بر اتومبیلی هستید که همسرتان رانندگی می­ کند. گذار شما به منطقه ­ای افتاده که اصلا آن را نم­ی شناسید. به یک دو راهی می ­رسید که هیچ علامتی در آن حوالی نصب نشده که بگوید هر مسیر به کجا منتهی می شوند. همسرتان تصمیم می­ گیرد تا راه سمت راست را انتخاب کند. وقتی چند کیلومتر و حدود 15 دقیقه به جلو رفتید معلوم می­ شود که گم شده­ اید. شما عصبانی شده و می­ گویید: «می­ دانستم که باید به مسیر سمت چپ رفت!»

مدیری که برای شما کار می­ کند تصمیم گرفته تا یک سرکارگر استخدام کند. شما از گزینه­ های پیش روی وی مطلع هستید و به او این امکان را داده­ اید تا شخصا نیروی مورد نظرش را انتخاب کند. شما فقط اطلاعات مربوط به تولید هر سرکارگر را دریافت می ­کنید. اطلاعات مربوط به سرکارگر جدید ناامید کننده است. شما مدیر را صدا کرده و به او می گویید: «شواهد زیادی از همان اوان کار در اختیار بود که نشان می ­داد وی فرد مناسبی برای این کار نیست.»

شما مسئول بخش بازاریابی شرکتی هستید که محصولات مصرفی تولید می­ کند. شش ماه از وقت خود را روی بررسی ترجیحات مصرف کنندگان کالاهایی که شرکت تولید می ­کند صرف می ­کنید و بررسی خود را گزارش می­ کنید. در نزدیکی­ های خاتمه کار یک دفعه قائم مقام مدیر عامل بلند می­ شود و می­ گوید: «نمی­ فهمم که چرا این همه وقت و پول صرف جمع آوری این قبیل اطلاعات کردید. اگر از من می ­پرسیدید به شما می­ گفتم که نتیجه این بررسی چه خواهد شد؟»

آیا شما نمونه­ ای از رفتارهای خود در این سناریوها مشاهده نمی­ کنید؟ آیا نمونه ­ای از رفتارهای دیگران را مشابه سناریوهای فوق ندیده ­اید؟ هر کدام از این سناریوها مثال ­هایی از سوگیری گذشته نظر(Hindsight bias)هستند.

معمولا وقتی که نتایج یک تصمیم مشخص می­ شود، انسان­ها نمی­ توانند به راحتی وضعیت تصمیم گیری و شرایط عدم قطعیت موجود را به یاد آورند و یا آن را به همان شکل در ذهن خود تداعی کنند. آیا واقعاً می­ دانستید که همسرتان باید به سمت چپ بپیچد؟ آیا واقعا شواهد زیادی وجود داشت که نشان دهد سرکارگر انتخاب شده فرد مناسبی نیست؟ آیا واقعا قائم مقام مدیر عامل می ­توانست نتایج این تحقیق را پیش بینی کند؟

اگر چه در برخی شرایط، شهود ما به نتایج دقیقی منجر می­ شود، اما معمولا این گرایش قوی در ما هست که بر اساس نتایجی که بعدا حاصل می­شود، درست بودن پیش بینی ­های اولیه خود را بیش از حد واقع تخمین نزیم. سوگیری گذشته نگر وقتی رخ می ­دهد که افراد به عقب برمی­ گردند و به قضاوت­های قبلی خود و دیگران نگاه می­ کنند. به طور کلی باید در مورد افراد بر حسب فرآیند و منطق تصمیم گیریشان قضاوت کرد نه نتیجه تصمیم آنها. چرا؟ زیرا نتیجه هر مسأله تحت تأثیر عوامل متعددی است که برخی از آنها خارج از کنترل مستقیم شخص تصمیم گیر است. وقتی ما به گذشته نگری­ های خود که شدیداً تحت تأثیر نتایج است متکی می­شویم، منطق تصمیم گیران را به شکل نادرستی ارزیابی می­کنیم و به جای روش و فرآیند تصمیم گیری آنها، نتایج تصمیم آنها را ملاک قرار می­ دهیم.

منبع:کتاب مدیران و چالشهای تصمیم گیری-انتشارات آریانا قلم-ترجمه دکتر علی سرزعیم

مطالب و نوشته های مرتبط:

آیا برای “تصمیم گیری? تصمیم گرفته اید؟

وقتی که پیش بینی های دوپامین درست از آب در می آید!!

sketch10

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *